Gastronominin yerel tanımıyla sosyoloji
Rüveyda Sadak
Modern, itibariyle geliştirdiği ve değiştirdiği alışkanlık dolayısıyla hazır kavramlı ambalaj kullanımını yaygın şekilde artırıyor. Bir markettesiniz… Rafların her biri ayrı özellikte ürünler sunuyor. Tarladan, direkt market raflarına doğru sayılmayan bu serüven, mevsimi içinde tüketilen ve hazır bir endüstri olmayan doğal ev yapımı terimini yoğunlaştırıyor. Sebze ve meyve, organik ve doğallığıyla tanımladığı vitamin içeriğini taze iken gerçekleşen bir şifaya dönüştürür. İncir, domates, çilek gibi detay gerektiren ve nezaket seyrinde yer alan bitkilerin, mevsiminde tüketilmesi gerektiği bilinir. Nitekim bu gibi ürünlerin bozulmadan orijinal yapısının sağlayacağı fayda, tüketiciye karşı minnettar bir görünüm sergileyecektir. Mesela yaz meyvesi çilek, bekletilince mevsimsel değişime uğrayacağı için kış koşullarında değerlendirilebilecek dayanıklı bir meyve tasvirine uygun değildir. Köy ve bahçelerin doğal tabiatının yanı sıra yol üstündeki çeşitli görsel ürünlerine dikkat etmişsinizdir. Tanıtımı yapılan ürünler; mevcut şehrin ve köyün yerelinde meşhur olarak bilinen doğal gıdaların satışa sunulduğu aşikâr bir arz-talepten bahseder. Şehir dışından gelen yabancı misafirlerin şehre dair tarihi, doğal ve özellikle gastronomi alanında bilgilendirilmesi için yol üstü tanıtımları toplum için oldukça önemlidir. Yöresel ürünler; üretici açısından sadece bireysel bir ekonomiyi değil, aynı zamanda bölgesel ve şehir kapsamında toplumsal bir hareketliliği anlatır. Söz konusu üretici ile tüketicinin an itibariyle sağladıkları iletişim, yöreden, bölgeye sınırlandırılmayan bir sosyolojiyi resmeder. Yöre turizmini şekillendirerek farklı türde olan ürünlerle gerek şehir içi gerekse şehir dışından gelen toplum kişisi bireylerin, tüketici olarak ürünlere dair bilgi sahibi olmalarına olanak sağlar. Toplum her alanda var olan sosyoloji ile farklılıkları anlatır. Yöreye ait doğal ürün türevleri, tarım sahasında üreticinin emeğine arz ile atıfta bulunur. Tüketici olan talep ise ürün hakkında edindiği bilgi yönünde değerlendirmeyle üzümün, çileğin Elazığ’ı, karpuzun Diyarbakır’ı, kayısının Malatya’yı, çayın Rize’yi örneklendirdiği tabir ile bir kültür sosyolojisini meydana getirir. Ve daha birçok yöresel ürünün tarımsal ekonomide ev yapımı şeklinde özdeşim sağlayan tercihlerini, yol üstü tezgâhlarda görebilmek mümkündür. Yol üstü tanıtımı; değere ithaf ettiği, tarladan topluma anlayışıyla iklim ve sıcaklık gibi koşullarda farklı olan ürünlere karşı tedarik edilen yerel ayrıntıyı belirterek, toplum çerçevesinde sosyolojik bir katkı sağlar.
