Sıfır atığın güncel matematiği
Rüveyda Sadak
Doğadaki, doğal çevre seslenir ki bu bir mevsimin sonbahar adlandırmasıdır. Başlangıçta yeşil olan ve devamında mor, sarı, bordo, kırmızı renkleriyle doğada bir değişim olduğu belirgindir. Şimdi takvimler Ekim’i gösterirken, tüm doğallığıyla ağaçların birbirinden farklı renkte yaprakları değişirken, kimi ağaçlar çoktan yapraklarını dökmeye başlamıştır, doğanın doğal usulü ile. Derken sonbahar… Eylül ile başlayıp Ekim sonrası Kasım ile son bulan bereket mevsimi… Yazın kurutularak yapılan ürünlerin, kullanılmak için kışı beklediği kış öncesi mevsim, sonbahar… Üzümü ile meşhur Elazığ’da mevsimin zamanı olmasıyla birlikte, toplanan üzümlerin türlü değerlendirmelerde kullanılmak üzere orcik, pestil, pekmez gibi bilumum detaylı birçok ürünün şimdilerde yoğun çalışmalarla üretimi gerçekleştiriliyor. Her ürün, sıfır atık konusunda farkındalık içeriği ile toplumsal faydayı niteliyor. Geleneksel rutinlerimizden olan, ‘değerlendirmek’ kavramının ‘Sıfır atık’ şeklinde uygulanması, toplumsal bir alışkanlık olan tasarruf bilinciyle özdeşim sağlıyor. Sıfır atık sadece çöp kalıntıları biçiminde kâğıt, plastik, cam, metal, ev atıkları, pil vesaire değildir. Toplum hayatında bilinen birtakım devamlılıklardan örneğin bir şişe su bir süre sonra çöp yerine sokaklarda yer alarak atık biçiminde tanımlanıyor. Oysaki geleneksel değerler arasında basit bir kumaştan geri dönüşüm ile birçok ürün elde edilebilir. Tüketim toplumunun hazır kelimesi ile sürekli değişen satın alabilme kabiliyeti, sıfır atık başlığı ile üretebilmenin önemli olduğunu açıklıyor. Öyle ki üretimin imkân bulduğu her ürün, kendi alanında bir çeşitlilik meydana getirir. Mevsimin sonbahar olması, doğada yetiştirilen bitki türleri arasında çok olan örnekten biri şeklinde misalin mislini, ‘Mısır’ ile belirterek bahsetmeye devam ediyor. Tanelerinin yiyecek olarak tüketildiği mısırın, yakacak işlevinin yanı sıra, doğal yapısı itibariyle püskül ve kabuklarının da toplum için ayrıca fayda yönünden özgün bir katkı sağladığı bilinir. Sıfır atık, toplum açısından teşkil ettiği önem çerçevesinde, tüketimden önce üretimin bir değerlendirme ve tasarruf ile olması gerektiğini belirtiyor. Bu sebeple gerçekleşen toplumsal farkındalık, israf yerine bir tasarruf yönünde tanımlanması gereken değerin, bayat ekmeğin çöpe değil, mutfak literatüründe farklı şekillerde tasarrufunun yapılması gerektiğini izah ediyor.
