Dönemsel Manipülasyonda 'Patates-Soğan' Diyelim
Rüveyda Sadak
Farklı isimde tarihler geçti şu son bir yıl içerisinde. 14 Mart, 7 Nisan, 5 Mayıs…
Her birinin ayrı bir manası (!) vardı mutlaka. Sosyal medya referansında, toplumsal telaş oluşturma amaçlı yapılan, yalan yanlış ve doğrusunun mantıkla açıklanamayacağı türden çizilen gereksiz senaryolardan bahsediyoruz. Hepsinin de ortak paydasının panik ve korkuya ortam hazırlaması pek de yabancı gelmiyor. Şubat depreminin toplumda meydana getirdiği korkunun gerçekliğine karşın, sosyal medya uzmanlarının (!) belirledikleri bu tarihleri demonize ederek, durumdan psikolojik bir prim kazanma gibi amacı araçsallaştırmaya gitmeleri, manipülasyonun bir başka dili oldu.
Geçen yıllarda Korona adlı küresel bir sorun vardı. Dünyayı etkileyen olumsuz sebep ve sonuçlarıyla toplum hayatını sıra dışı bir renge dönüştürerek bireylere oldukça fazla kavram öğretti. 6 Mayıs 2023 itibariyle de Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Covid-19 için sağlık açısından artık küresel bir acil durum teşkil etmediğini açıkladı. Pandemi, Covid-19, Korona üçleminden oluşan tek kelimelik bu sorun, nihayet yok. Bu da geçmiş tarihte, tarihin bile unutacağı OHAL dönemi sorun şeklinde yerini alacak. Ve özetle, Koronavirüs salgını artık uluslar arası acil sağlık durumu değil.
Dönemsel olarak görülen alışılmış manzaralara giderek yenileri ekleniyor. Şimdi ise kime sorulsa değişmeyen muhabbet ve en önemli toplumsal sorun olan/ sorun olarak görülen her dilde klişe, ‘Patates-Soğan’
Bir dönem bilumum gıdalarda arz-talep dengesinin yine dönemsel bir U dönüşüyle normale geçiş süreci biliniyor. Soğan arzı ile ilgili bir problemin olmadığı ve aynı şekilde patates için de üretim fazlası bir ürün olduğu doğrusuna istinaden, an itibariyle fiyatların yüksek meblağlarda seyri de çelişki oluşturuyor. Bu çelişkinin olumlu, olumsuz yönleri var mı? Var. Önemli ve gerekli olan ise durumun geçici ve sadece dönemsel olduğunun idrakinde olmak. Manipülasyonun seyrine bakıldığında; ayçiçek yağı ile başlayan süreçten bugüne, toplumsal açıdan dönemsel bir farkındalık oluştuğu söylenebilir. Nitekim manipülasyon ile fiyatta bireysellik oluşturma ve stok çabası, alternatif ürünleri gündeme getiriyor. Patates, soğan da bu ürünlerden birer espri olarak düşünülebilir. Açıklanan bilgilere göre ekonomi bağlamında herhangi bir sıkıntı yok. Buna rağmen fiyatların yükselişini açıklayabilecek kayda değer bir doğrunun olmayışı da manipülasyon gerçeğini doğruluyor. Ürünlerde manipülasyona dair yüksek fiyatların bireysel farkındalık oluşturması ve böylece manipülasyonun zarar sonuçlu kapsamlı değişimi? Tercih? Çünkü farkındalık hep doğrudur.
