Biber, yaz'dan bahseder
Rüveyda Sadak
Sürekliliği ile alışkanlık görseli olan yaz mevsimi sıcaklık derecelerinden yakınılan durum, oldukça tanıdık bir yorum olmuştur. Havaların mevsim normallerindeki seyri kapsamında doğal bir genellemenin sabit doğruluğu teyit edilmiş bir meteoroloji gerçekliğidir. Güneş, sıcak, nem ve gökyüzünden yeryüzüne yansıyan ışınlar, günlük yaşamı bir süreliğine etkisi altına alarak, haziran’dan eylül’e doğru birkaç ay dönemsel bir mevsim göçü meydana getirir. Yaz göçü itibariyle soğuk hava, yerini yaz sıcaklığına devreder. Yaz, dahil olduğu detayıyla güneş, sıcaklık ve yaz senfonisinin çeşitliliğinde anımsattığı birçok kelimelerle tebessümü tanımlar. Söz konusu çiçeklerin, ağaçların yaz görselinde güneşi selamladığına denk gelmişsinizdir. Sarmaşık bitkisinin serinlettiği ev, sokak mekanları, yaz mevsiminin yaşanıyor olduğunu gündeminde ifade eder. Süreç, yaz mevsimidir. Su ile kavramsal bir ayrıntı olan serinlik, yaz boyu devamlılık telkin eden, su varsa hayat vardır söyleminin toplumda uygulanan bol su içmek bağıntısını geliştirir. Bölgesel olarak güneşin yoğun olduğu Doğu Anadolu Bölgesi’nde, yaz mevsiminin daima rastlanılan, ‘Yaz ve kızartma’ ritüeli yıllarca devam eden bir alışkanlığa dönüşmüştür. Şimdi söz, sabah ve akşam saatlerinde taze ürün örneği biberin, kızartma hazırlıklarıyla seslendirdiği seste ve doğallığı seslendiren yaz sıcaklıklarında… Tebessüm, güler yüzlü yaz tablosunda yer alan kişinin, an’dan zamana yayılan resmini günceller, fotoğrafta yaz renkleri ile. Sıradan bir kelime olarak değerlendirilse de yaz, kendi içinde özgün bir kızartma kavramıyla bütünleşen bir zaman dilimidir. Kızartmanın her bölgedeki türü aynı ya da farklı olsa da kızartma bir kültürdür ve değerin atfedildiği önemli bir sanattır. Sabah ve akşamın, alışılagelen çerçevesinde koku, tat ve sesleriyle spesifik kompozisyon oluşturduğu geleneksel bir değerdir, kızartma. Basit görünse de bir kültür kavramı olan kızartmanın, ürün alanındaki türevleriyle ortaya çıkardığı figür, yaz itibariyle yaygın bir bilinen olan, ‘Biber’ dir. Yaz mevsimine dair kızartmanın, taze biber ile gerçekleştirildiği sabit kullanım, kış mevsiminde başka bir sezonun farklı şekillendirmeleriyle mutfak kültürüne eklense de bilinir ki kızartma, kültürümüzde yaz demektir. Yaz ise mevsiminde yerel bir organik olan biber’dir. Doğal sanatın mevsimini tasvir eden desen, biberin kızartma sesleriyle toplumsal bir alışkanlığın yaz’ını, sosyo-kültürel bir katkı ile topluma sunuyor. Yaz, yerel sebzelerin misalini tabir etmek yönünden yorumlanırsa özellikle biber’dir konusunda mutabık bir cümleyi oluşturabilir.
