Bayramda, geleneğin yaşandığı bir sosyolojideyiz
Rüveyda Sadak
Gününden önce bayramı karşılayan bir arefe ile bayramın telaşı resmedilir. Her evde her mekânda... Kimi zaman çok seslilikte fırına hazırlanan tepsi yankıları kendini betimlerken, kimi zaman ise bayram telaşının bir süreliğine bitmiş gibi görünmesinin tebessüm boyutunda seyredildiği insan çokluğu, toplum… Evde pişirilen yemek, tatlı ve gastronominin şehir ve bölgesel dağılımıyla özgün mutfak kültürünü ifade eden mutfak gelenekselinden bahseden bayram kavramıdır. Buralarda tatlı denince baklava ve sütlaç ile selamlanan bayramın yaşanıyor olduğunu teneffüs eden ortam, insan. Bayramın sabahın erken vakitlerinde bayram namazı ile başlayıp, gün rutininin bayram temasıyla kurulduğu ve normalin dışında gösterdiği farklılık, başka bir durumun mevcut olduğunu belirgin eder. Bayram klasiklerinden biri olan şeker ve kolonya, olması gereken yerinde daima hazırdır. Bu geleneksel bir alışkanlıktır ve geleneksel bir değerdir. Nitekim, “Tatlı yiyelim, tatlı konuşalım” atasözünün, nezaket ile yapılan muhabbet kapsamını iletişim biçimi olarak tanımlamıştır. Bayram denince akla gelen tatlı kültürü dolayısıyla önemli bir iletişim sosyolojisi meydana gelir. İletişimin, bayram ruhunu ithaf ettiği muhabbet kavramının her yüzde tebessüm şeklinde gerçekleşmesi yerinde tutum olsa gerek. Bayramda sürekli bir sorumluluk vardır; bayramın öncesinde, sırasında ve devamında yer alan tebessüm göstergeli telaşlar... Ekmek, fırın, yemek, tatlı ve yapılması gerekenler bitse bile daima hiç bitmez ve zaten bitmemiştir öyle ki bayramın alışılagelen saatleri başlayana kadar süreklilik arz eden gereklilikleri örnekler, bayram. Kurban bayramında durum biraz değişiklik gösterse de aslında her bayram aynı koşullar tekrarlanır. Evde yaşanan klasik bayramlar böyle iken, ev dışı ortamlarda da durum tabiî ki farksızdır. Herkes bir görevi yerine getirirken oldukça meşgul ve tahmin edilen bir yoğunluk içindedir. Bayram; kalabalıktır, toplumdur ve itibariyle bayram, gerçek bir sosyolojidir. Sokaklardaki sessizliğin, bayram ziyaretlerine yerini bıraktığı toplumsal bir ritimdir. İyi bayramlar biçiminde zarif bir kullanımın söylem olarak tanımlanması ve toplum tarafından geliştirilmiş olan olumlu diyaloglarla sağlanan iletişimin, değerinin farkında olmaktır. Bayram, geleneksel bir değerdir ve toplumsal iletişimin samimiyet kaynaklı bir başka günü var mı diye sorulsaydı cevap yine bayram olurdu. Söz konusu bayram, beraberindeki tebessümlerle teyit edilen bayram cümlelerinde tekrarlanan olumlu dileklerin, iyi kavramı ile bütünleştiği bir gelenekseldir. Bayramınız mübarek olsun ve temennilerin değerlisi ile iyi bayramlar.
