Bed­ret­tin Ke­leş­te­mur

'Türk dünyasının danakeri!'

Bed­ret­tin Ke­leş­te­mur

Manas Yayınevi Sahibi Şener Bulut ile sohbetimiz oluyor. 27 Ekim 2026
tarihinde Ankara’da TÜRKSOY Genel Sekreterliğinde, “Prof. Dr.
Abdıldacan Akmataliyev’in 70. Doğum günü anısına gerçekleştirilecek
toplantıya…” konuşmacı olarak katılıyorlar.
Şener Bulut kardeşimiz konuşmalarının giriş metninde şu ifadelere yer
veriyorlar; “Sayın Prof. Dr. Abdıldacan Akmataliyev, Değerli
misafirler, Kırgızistan'ın saygın bilim insanı, Türk dünyasının
değerli araştırmacısı, Kırgız Cumhuriyeti Cengiz Aytmatov Edebiyat
Enstitüsü Müdürü, Prof. Dr. Abdıldacan Akmataliyev'in 70. doğum gününü
kutlamak üzere aranızda olduğum için onur duyuyorum. Öncelikle Elâzığ
Valisi Sayın Dr. Numan Hatipoğlu’nun, Elazığ’ın kıymetli şair, yazar
ve sanatçılarının tebrik ve başarı dileklerini, saygılarını sizlere
iletmek isterim.”
Yazımızın başlığına, “Türk Dünyasının Danakeri!” dedik. Peki,
“Danakeri!” ne anlama geliyor?
Danaker, Kırgız Türkçesinde, “arabulucu”, “barış kurucu”, “bağlayıcı”
veya “köprü olan kişi/ şey” anlamına gelen bir kavram.
Kardeş Ülke Kırgızistan’da, “1999 yılından itibaren ülkenin en
prestijli devlet nişanlarından birisi de Danaker Devlet Nişanıdır!”
Kırgızistan Ulusal Bilimler Akademisi üyesi olan Prof. Dr. Abdıldacan
Akmataliyev’e, “bilim ve kültür alanındaki üstün hizmetleri ile
halklar arasındaki dostluk ve iş birliğinin güçlendirilmesine yaptığı
katkılardan dolayı 31 Aralık 2021 tarihinde Kırgızistan Cumhurbaşkanı
Sadır Caparov’un kararıyla Danaker nişanı takdim edilmiştir.”
Prof. Dr. Abdıldacan Akmataliyev’in bilime yaptığı hizmetler
kendilerine çok önemli takdir ve taltif ödülleri getirmiştir. Bu
ödüller arasında, “Manas Nişanı, Dank (Övgü) Madalyası, Kırgızistan
Devlet Ödülü, Kazakistan “Dostluk Nişanı” bu ödüller arasındadır.
Elâzığ Şehrinde misafir ettiğimiz, ağırladığımız; “Türk Dünyası Hizmet
Ödülü”, Fahri Hemşehrilik”, “Fahri Doktora”, “Cengiz Aytmatov Millet
Parkı ve Anıtı!” gibi maşeri vicdanlarda ebediyen yaşayacak olan, Türk
Dünyasının Bilge Kişisi, Cengiz Aytmatov’la birlikte anılan bir Bilim
İnsanı, Prof. Dr. Abdıldacan Akmataliyev’in, “Cengiz Aytmatov ile öne
çıkan eserlerini de sizlerle paylaşalım.
“Cengiz Aytmatov'un Dünyası (Atatürk Kültür Merkezi Yayınları),
Cengiz Aytmatov’un Günlükleri (Bengü Yayınları),
Yıldırım Sesli Manasçı; Aytmatov (Manas Yayıncılık),
Aytmatov’dun Asıl Oy Bermetteri (Cengiz Aytmatov’un makale ve
demeçlerinden derlenen sözleri ve düşünce dünyası)
Buradaki, “Bermetteri” kelimesi Kırgız Türkçesinde, “Sözler” ve
“Deyişler” anlamında kullanılıyor.
Doğumunun 70.yıl anısına gerçekleştirilen bu bilimsel toplantı
gerçekten gurur verici olduğu kadar, bilim insanını onurlandıran, ona
gönül alkışlarını ikram eden anlayışı bizlerde takdirle karşılıyoruz.
Bu toplantının kardeş Ülke Türkiye’nin Başkenti Ankara’da
gerçekleştirilmesi de bir o kadar anlamlıdır.
27 Ekim 2026 Salı Günü Saat, 15.00 sularında başlayacak toplantıya
Elâzığ’dan Manas Yayınları Sahibi ve Genel Koordinatörü Şener Bulut
bir tebliğle katkıda bulunacaklar. Aynı zamanda, Elâzığ Kanal Fırat
Televizyonu da bu tarihi programın çekimini gerçekleştirecekler. Kanal
Fırat Televizyonu Sahibi Yasemin Açık ve Genel Yayın Müdürü Zeki
Akbıyık’ı da bu tarihi hizmetlerinden dolayı tebrik ederim.

Ankara’da Gerçekleştirilecek Program Akışı da şöyle;
“TÜRK DÜNYASININ DANAKERİ”
ULUSLARARASI BİLİMSEL KONFERANS PROGRAMI
27 Ekim 2026, Salı
Yer: TÜRKSOY Genel Sekreterliği, Ankara, Türkiye
I. BÖLÜM – AÇILIŞ PROGRAMI
15.00–15.10 – Cengiz Aytmatov ve Akademisyen Abdıldacan Akmataliyev’in
hayatı, eserleri ve bilimsel çalışmalarına ilişkin fotoğraf ve kitap
sergisinin gezilmesi.
15.10–15.30 – “Türk Dünyasının Danakeri” adlı belgesel filmin gösterimi.
II. BÖLÜM – AÇILIŞ PROTOKOL KONUŞMALARI
15.30–15.40 –Sultan Raev, TÜRKSOY Genel Sekreteri
15.40–15.50 – Ruslan Kazakbayev, Kırgız Cumhuriyeti’nin Türkiye
Cumhuriyeti Nezdindeki Olağanüstü ve Tam Yetkili Büyükelçisi
15.50–16.00 – Prof. Dr. Derya Örs, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek
Kurumu Başkanı
16.00–16.10 – Prof. Dr. Osman Mert, Türk Dil Kurumu Başkanı
16.10–16.20 – Prof. Dr. İlyas Topsakal, Cengiz Aytmatov Enstitüsü
Başkanı MHP Samsun millet

BİLDİRİ KONUŞMALARI:
16.20–16.30 – Doç. Dr. Nurzina Isaeva, Kırgız Cumhuriyeti
Cumhurbaşkanlığına bağlı Cengiz Aytmatov Edebiyat Enstitüsü Aytmatov
Araştırmaları Merkezi Başkanı.
16.30–16.40 – Akademisyen Doscan Sayranbayev, Halk Yaratıcılığı
Akademisi Başkanı
16.40–16.50 – Abdülmetin Keskin, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür
Dairesi Başkanlığı Halkla İlişkiler Birimi Uzmanı
16.50–17.00 – Manas Yayınevi Yönetim Kurulu Üyesi Şener BULUT
17.00–17.10 – Doç. Dr. Baktiyar Ömürov, Kırgız Cumhuriyeti
Cumhurbaşkanlığına bağlı Cengiz Aytmatov Edebiyat Enstitüsü Aytmatov
Araştırmaları Merkezi Kıdemli Araştırmacısı.
17.10–17.20 – Nurgül Osmonaliyeva, Kırgız Cumhuriyeti
Cumhurbaşkanlığına bağlı Cengiz Aytmatov Edebiyat Enstitüsü Kıdemli
Araştırmacısı.
17.20–17.30 – Akademik Abdıldacan Akmataliyev.
KAPANIŞ KONUŞMASI:
17.30–17.40 – Marat Tagaev, Kırgız Cumhuriyeti TÜRKSOY Temsilcisi
III. BÖLÜM – KÜLTÜREL PROGRAM
18.00 – TÜRKSOY tarafından konferans katılımcıları onuruna verilecek
resmî akşam yemeği.

MANAS YAYINEVİ ADINA ŞENER BULUT’UN KONUŞMALARI;
Sayın Prof. Dr. Abdıldacan Akmataliyev, Değerli misafirler,
Kırgızistan'ın saygın bilim insanı, Türk dünyasının değerli
araştırmacısı, Kırgız Cumhuriyeti Cengiz Aytmatov Edebiyat Enstitüsü
Müdürü, Prof. Dr. Abdıldacan Akmataliyev'in 70. doğum gününü kutlamak
üzere aranızda olduğum için onur duyuyorum.
Öncelikle Elâzığ Valisi Sayın Dr. Numan Hatipoğlu’nun, Elazığ’ın
kıymetli şair, yazar ve sanatçılarının tebrik ve başarı dileklerini,
saygılarını sizlere iletmek isterim.
Prof. Dr. Abdıldacan Akmataliyev, Kırgızistan’da, Türkoloji alanında
yaptığı çalışmalarla sadece kendi ülkesinde değil, Türk dünyasında da
büyük bir saygınlık kazanmıştır. Cengiz Aytmatov'un eserleri üzerine
yaptığı araştırmalar ve Türk edebiyatına katkıları unutulmaz
hizmetlerdir.
Türkiye ile de güçlü bağları olan Prof. Akmataliyev, Türkiye’de ve
Elazığ’da düzenlenen pek çok etkinliğe iştirak etmiştir. Türk
Dünyasının önemli bir kültür merkezi olan Elâzığ’da; ortak kültür
değerlerini paylaşma, kaynaştırma ve değişen dünya dengeleri
karşısında ortak bir birlik şuuru oluşturma amacıyla başta “Hazar Şiir
Akşamları” olmak üzere, önemli kültür ve sanat faaliyetleri
düzenlenmiş; Türk dünyasının en kapsamlı edebiyat etkinliği olarak
kabul edilen Hazar Şiir Akşamlarının 15. ise 24-26 Ekim 2007
tarihlerinde Elâzığ’da Cengiz Aytmatov'un onuruna gerçekleştirilmişti.
Bu program çerçevesinde Cengiz Aytmatov’a Elâzığ Belediye Meclisi
tarafından “Fahri Hemşehrilik” ve Fırat Üniversitesi Senatosunun
verdiği “Fahri Doktora” unvanları ile Elâzığ’da adına açılan “Cengiz
Aytmatov Parkı”; kardeş Kırgızistan halkı ile gönül bağlarımızın daha
da güçlenmesine vesile olmuştur. Ayrıca, Cengiz Aytmatov'a “Türk
Dünyası Hizmet Ödülü” verilerek bu sıcak dostluk taçlandırılmıştır.
Elazığ’da hayatının en anlamlı ve mutlu günlerini yaşadığını ve çok
büyük bir kabul gördüğünü bizzat ifade eden Cengiz Aytmatov, “Elazığ’ı
Türk halkının manevi azığı” olarak gördüğünü belirterek: “Elazığ’da
gönlümü bıraktım” dediği şehrimizden 26 Ekim 2007 tarihinde
ayrılmıştı.
Prof. Dr. Abdıldacan Akmataliyev, Cengiz Aytmatov’un Elazığ’a
gelmesinde büyük pay sahibi olduğu gibi bu programın düzenlenmesinde
de ciddi anlamda katkı sunmuştur.
10 Haziran 2008 tarihinde ebediyete uğurladığımız; her kitabı bütün
dünyada hayranlık duyularak okunan, Cengiz Aytmatov için 3–4 Temmuz
2008 tarihlerinde ‘Cengiz Aytmatov’a Saygı’ toplantısını düzenledik.
Program kapsamında; “Manas’tan Aytmatov Anısına Kitaplar”, Cengiz
Aytmatov Parkı’nda, “Aytmatov’u Kucaklayan Şehir Elâzığ” ve “Bir
Bilgelik Durağı Cengiz Aytmatov” etkinliklerini gerçekleştirdik.
24–26 Ekim 2008 tarihlerinde Kırgızistan Kültür Bakanı Sultan Raev ile
Prof. Dr. Abdıldacan Akmataliyev’in davetiyle, Kırgızistan’da
düzenlenen Cengiz Aytmatov ve Günümüz Forumu’na katıldık.
13 Mayıs 2022 tarihinde Kırgızistan Ankara Büyükelçisi Kubaniçbek
Omuraliev’in katıldığı “Cengiz Aytmatov Anıtı Bilgilendirme
Toplantısı’nı” Elazığ’da gerçekleştirdik.
14 Nisan 2023 tarihinde Prof. Dr. Abdıldacan Akmataliyev, Kırgızistan
El Birliği Başkanı Amanbay Ömurzakov, Kırgız heykeltıraş Prof. Dr.
Zakir Azizov ve Prof. Dr. Ahmet Buran’ın katıldıkları “Cengiz Aytmatov
ve Elâzığ”, ve yine 12 Haziran 2023 tarihinde Prof. Dr. Abdıldacan
Aytmaliyev’in katılımıyla Ahmet Yesevi Sosyal Bilimler Lisesi
öğrencileriyle birlikte “Cengiz Aytmatov ile Elâzığ Hatıraları”
toplantılarını gerçekleştirdik.
Cengiz Aytmatov’un 95. Doğum yılı münasebetiyle 21-23 Aralık 2023
tarihlerinde Elazığ’da düzenlenen bir dizi etkinlikler hakkında da
sizleri bilgilendirmek isterim. Elâzığ programının birinci günü;
“Cengiz Aytmatov Millet Parkı ve Kırgız heykeltıraş Prof. Dr. Zakir
Azizov’un ustalık eseri olan Cengiz Aytmatov Anıtının Açılış Töreni”
ile başladı, “Cengiz Aytmatov’a Saygı Gecesi” ile tamamlandı. İkinci
günkü program Ahmet Yesevi Sosyal Bilimler Lisesinde “Yıldırım Sesli
Manasçı Aytmatov” ve yine Fırat Üniversitesinde düzenlenen “Doğumunun
95. Yılında Cengiz Aytmatov” toplantılarıyla devam etti. Üçüncü gün
Manas Yayınevinde gerçekleştirdiğimiz “Doğumunun 95. Yılında Cengiz
Aytmatov Değerlendirme Toplantısı” ile tamamlandı. Bu toplantıya
Kırgız Cumhuriyeti Ankara Büyükelçisi Sayın RUSLAN Kazakbaev, TÜRKSOY
Genel Sekreteri Sayın SULTAN Raev ve Kırgız Cumhurbaşkanlığı
Başdanışmanı Sayın ARSLAN Kapayoğlu Koyçiyev’in başkanlığında bir
heyet katılmıştı.
15-17 Mayıs 2025 tarihlerinde Kırgız edebiyatının modernleşmesinde
önemli rol oynamış, geleneksel halk şiirini modern bir yaklaşımla
yeniden şekillendirmiş, Kırgızistan’ın ve Türk dünyasının en güçlü
şairlerinden Alıkul Osmonov’ un 110. doğum yılı ile Türk dünyasının
ortak mirası Manas Destanı’nın 1030.yılı münasebetiyle önemli bir
toplantı gerçekleştirdik.
Elazığ’da düzenlenen bu programının birinci günü; “Doğumunun 110.
Yılında Alıkul Osmonov” ve “Manas Destanı’nın 1030. Yılı Açılış
Töreni” ile başladı, “Alıkul Osmonov’a Saygı Gecesi” ile tamamlandı.
İkinci günkü program Fırat Üniversitesinde: “Doğumunun 110. Yılında
Alıkul Osmonov” ve yine Ahmet Yesevi Sosyal Bilimler Lisesinde
düzenlenen “Kırgız Şiirinin Yıldızı Alıkul Osmonov” toplantılarıyla
devam etti. Üçüncü gün Manas Yayınevinde gerçekleştirdiğimiz
“Doğumunun 110. Yılında Alıkul Osmonov” ve “Manas Destanı’nın 1030.
Yılı Değerlendirme Toplantısı” ile tamamlandı. Bu toplantıya TÜRKSOY
Genel Sekreteri Sayın SULTAN Raev ve ayrıca Kırgız Cumhurbaşkanlığı
Başdanışmanı Sayın Çolpanbek Abıkeev’in başkanlığında bir heyet
katılmıştı.
Alıkul Osmonov'un 110. doğum yılı ve Manas Destanı'nın 1030. Yılı
münasebetiyle düzenlenen programlar, Türk dünyasının birlik ve
beraberliğini pekiştirmiştir. Ve yine Manas Destanının Türkiye
Türkçesine aktarılarak Türkiye’de Elâzığ şehrinde Manas Yayınevi
tarafından yayımlanmasında
Prof. Dr. Abdıldacan Akmataliyev'in emeği ve desteği unutulamaz.
Kırgızistan’da 30 Eylül – 3 Ekim 2025 tarihlerinde “Alıkul, Vatanının
Şairi Uluslararası Şiir Festivali” düzenlendi. Bu önemli programa
Elâzığ Valisi Dr. Numan Hatipoğlu’nun başkanlığında bir heyetle
katıldık.
Bişkek’te düzenlenen bu toplantının birinci gününde düzenlenen Açılış
Töreni, Alıkul Osmonov Milli Kütüphanesi’nde gerçekleştirildi. Alıkul
Osmonov Ev Müzesi, Ata-Beyit Anıt Kompleksi ve Cengiz Aytmatov Ev
Müzesi ziyaret edildi. Manas Akademisi ve Manas Tiyatrosu tarafından
düzenlenen muhteşem konser ile konseri tamamlandı.
İkinci günkü program, Alıkul Osmonov’un doğup büyüdüğü Kaptal-Arık
köyünde gerçekleşti.
Üçüncü gün, Kasım Tınıstanov Issık Göl Üniversitesi’nde düzenlenen
“Türk Dünyasının Manevi Mirası “Mahmud el-Kaşgarî’nin Dîvânu
Lugâti’t-Türk Eserinin Kardeş Halkların Birleştirici Rolü” adlı
konferans ile devam etti. Konferansın ardından Elâzığ Valiliği, Issık
Göl Bölge Yönetimi tarafından imzalanan Dostluk ve İş Birliği
Protokolü İmza Töreni ile tamamlandı.
12-13 Aralık 2025 tarihlerinde Cengiz Aytmatov Edebiyat Enstitüsü’nün
Bişkek’te düzenlediği ‘Aytmatov Okumaları’ toplantısı büyük bir
başarıyla gerçekleştirildi.
3-4 Nisan 2026 tarihlerinde Bişkek’te Kırgız Cumhuriyeti Cengiz
Aytmatov Edebiyat Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Abdıldacan Akmataliyev’in
70. Doğum yılı münasebetiyle düzenlenen "Manas'tan Aytmatov’a: Beşerî
Bilimlerde Güncel Konular" toplantısına katılmanın onurunu yaşadık.
17-22 Mayıs 2026 tarihlerinde 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor
Bayramı münasebetiyle Issık-Göl Bölgesi Sosyal Kalkınma Dairesi
Başkanı Elnura Asangazı Kızı’nın başkanlığında on Kırgız öğrencisini
Elazığ’da misafir etmenin sevincini yaşadık.
Elâzığ, Prof. Dr. Abdıldacan Akmataliyev'in çalışmalarıyla daha da
zenginleşmiş, Türk dünyasının kültür şuurunu yücelten bir merkez
haline gelmiştir.
Bu anlamda, kardeş Kırgızistan ile hem Elazığ’da hem de Bişkek’te
gerçekleştirdiğimiz faaliyetlere ait bilgi ve belgeler Manas
Yayıncılık’ın arşivinde özenle saklanmaktadır.
Bugün tanımış olmaktan onur duyduğum Prof. Dr. Abdıldacan
Akmataliyev’e, uzun ve sağlıklı bir ömür dilerken, ilim ve edebiyat
dünyasındaki çalışmalarında da başarılar diliyorum. Saygılar
sunuyorum. Sağ olun!

Yazarın Diğer Yazıları