Hanifi Yavaş

Sivilleşme,Demokrasi ve İnsan Haklarında Ak Parti Devrimi.

Hanifi Yavaş

2002 yılından sonra, AK Parti iktidarı döneminde birçok demokrasi hamlesine imza atıldı. Askeri ve bürokratik oligarşinin vesayeti altındaki bir ülkeden, sivil, insan haklarına saygılı, eşitlikçi ve adil bir Türkiye için Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın liderliğinde sayısız reform yapıldı.
Bu yazıda sadece demokrasi, insan hakları ve özgürlükler alanında yapılan bazı değişimler konu edilmiştir.
Çok detaylara tarih ve kanun maddelerine girmeden başlıklar halinde neler yapıldığını anlatayım.
-Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi sağlandı.
-Üniversitelerde okumak ve kamu kuruluşlarında çalışması yasaklanan çağ dışı başörtüsü yasağı uygulaması, AK Parti döneminde kaldırıldı.
-Devlet kurumlarına ve okullara kılık kıyafet serbestisi geldi. Çağ dışı yasak nedeniyle işinden ve eğitiminden olanlara hakları verildi.
-Meclis sıralarında ilk kez başörtülü milletvekilleri yer almaya başladı.
-28 Şubat post-modern darbesinin ürünü olan üniversite sınavlarında imam hatipler ve meslek liselerine uygulanan katsayı farkı uygulaması kaldırıldı.
-2011’de kabul edilen 653 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Kur’an kurslarına yaş sınırlaması getiren 28 Şubat düzenlemesi kaldırıldı.
-Türkçe dışındaki dil ve lehçelerde eğitimin ve kültürel faaliyetlerin önü açıldı. Türkiye'nin kamu yayıncısı TRT'de Kürtçe yayın yapan TRT Kürdi kanalı yayın hayatına başladı. 
-Doğu ve Güneydoğu  Anadolu bölgesinde on beş yıldır uygulanan olağanüstü hal kaldırılmıştır. 
-Kültür ve Turizm Bakanlığı  tarafından Kürt dili ve edebiyatının bazı önemli eserleri yayımlanmaya başlanmıştır.  
-Kürtçe tiyatro eserlerinden Türkçeye çevrilen veya uyarlanan oyunların sahnelenmesine izin verilmiştir. 
-İçerisinde Kürtçe konuşulan filmlere de bakanlık  tarafından destek sağlanmıştır. 
-Türk Dil Kurumu tarafından Kürtçe sözlük  hazırlanmıştır. 
-Türkçe dışında başka dillerle siyasi eylem yapılmasına izin verildi.
-Mahkemelerde tercüman aracılığıyla anadilde savunma hakkı getirildi.
-AK Parti iktidarında gözaltında kayıplar sorunu sıfıra indi.
-Cezaevlerinden gelen çıplak arama, kelepçeli muayene gibi şikayetler son buldu.
-Faili meçhul cinayet vakaları alınan tedbirler ile yok edildi.
-Polis gözaltılarında ve ceza evlerinde işkence sorunu çözüldü.
-Devlet Güvenlik Mahkemeleri ve özel yetkili mahkemeler kaldırıldı. 
-Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru hakkı getirildi. 
-2003 yılında dernek kurma özgürlüğü getirildi.
-İşkence ve kötü muameleye karşı caydırıcı ve hükümlü haklarını arttıran  reformları hayata geçirdi. 
-2005 yılında uygulamaya giren yeni Ceza Kanunu ile işkence suçuna yönelik cezalar arttırılması ve bu suçları önlemeye yönelik caydırıcı cezaların verilmesi sağlandı.
-Siyasi partilerle ilgili kanunlarda değişiklikler yapılarak partilerin kapatılması zorlaştırıldı. 
-Anayasa Mahkemesi’nin bir siyasal partiyi kapatma kararını verebilmesi için beşte üç çoğunluk şartı getirildi.
-Töre cinayetlerine ceza indirimi  yapılmasına son verildi.
-RTÜK ve Sansür Kurulu’ndaki MGK temsilcileri kaldırıldı.
-Askeri mahkemelerde sivillerin yargılanması, sivil mahkemelerde ise askerin, askerlik dışı konularda bile yargılanaması üzerindeki yetkilerini  sınırlandı. 
-Askeri yargı ile ilgili olarak yapılan değişiklikle, asker kişilerin anayasal düzeni değiştirme veya darbe suçlarının açıkça sivil  mahkemelerde yargılanması sağlanmıştır. 
-Askeri harcamaların ve malların Sayıştay tarafından denetlenmesine izin  verildi. 
-GATA ve Asker Hastaneleri 15 Ağustos 2016'da Sağlık Bakanlığına devredildi.
-MGK genel sekreterinin yürütmeyle ilgili görevleri kaldırıldı.
- MGK için sivil bir genel sekreter  atanabilmesini sağlayarak sivil-asker ilişkileri açısından önemli reformlar  gerçekleştirildi. 
-MGK’nın sadece bir tavsiye kurulu haline getirilmesiyle askeriyenin siyasi gücü ciddi bir şekilde azaltıldı.
-YÖK’teki askeri üye uygulamasına son verildi.  
-Savaş zamanındakiler de dahil olmak üzere ölüm cezasıyla ilgili tüm uygulamalar kaldırıldı. 
-Valilerin daveti olmaksızın, şehirlerde meydana gelen  toplumsal olaylara müdahale edilebilmesinin önünü açan EMASYA  Protokolü kaldırılmıştır. 
-İnsan hakları ihlallerini önlemek için işkence ve kötü muamele şikayetlerinin  bekletilmeden soruşturulmasına önem verilmiştir. 
-İnsan hakları ihlali ve kötü muameleyi önlemeye yönelik tıbbı muayene sistemi uygulamaya geçilmiştir. 
-İçişleri Bakanlığı’na bağlı Jandarma İnsan Hakları İhlallerini  İnceleme ve Değerlendirme Merkezi kurulmuştur. 
-2002 yılında çıkarılan yeni  düzenlemeyle AİHM tarafından işkence ve kötü muamele suçlarından dolayı devletin  ödeyeceği tazminatların sorumlu çalışana rücu edilmesi kuralı getirilmiştir.
-Çocuk Mahkemeleri  Kanunu’nda yapılan yenilikle nüfusu 100.000’i aşan illerde çocuk mahkemelerinin  kurulması kararı verilmiştir. 
-Şiddet olaylarına karışan  çocukların Terörle Mücadele Kanunu kapsamında özel yetkili ağır ceza  mahkemelerinde değil, çocuk mahkemelerinde yargılanması kararı verilmiştir.
-İstinaf kanun yolunun kurulmasıyla yerel mahkeme kararlarının yeniden gözden geçirilmesi sağlandı.
-Müzik Eserleri Denetleme Kurulu’ndan MGK temsilcisi çıkartılmıştır.
-2022'de Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde "Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı" kuruldu. 
-Siyasi partilerin seçim barajı yüzde 10'dan yüzde 7'ye düşürüldü.
-Özellikle askeri darbe dönemleri ve sonrasında vatandaşlıktan çıkarılanlara iade hakkı verildi 
-Yüksek Askeri Şura kararlarına karşı yargı  yolu açılmıştır.
-12 Eylül darbecilerine ilişkin yargılama başlatılmıştır.
Bunları yapan insan bir başka ülkede olsa demokrasi ve insan hakları kahramanı diye heykeli dikilirdi ama ülkemizde bir kısım insanlar hala Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı eleştirmenin utancını dahi yaşayamıyorlar.

Yazarın Diğer Yazıları