12 Kasım 2026 tarihinde Elâzığ Türk Ocağı, kendi adına yakışır bir program düzenliyor. Doğu Türkistan Cumhuriyetlerinin kuruluş yıldönümünde, Elâzığ Belediyesi Bünyamin Eroğlu Kültür ve Kongre Merkezinde Saat, 19.30’da “Bilim Şöleni!” olacak. Bu şölene, İstanbul Üniversitesi Öğr. Üyesi Prof. Dr. Ömer Kul, Nevşehir Hacı Bayram Üniversitesi Öğr. Üyesi Prof. Dr. Tekin Tuncer, İsa Yusuf Alptekin Vakfı Genel Sekreteri Dr. Abdullah Oğuz ve İsa Yusuf Alptekin’in oğlu Ilgar Alptekin konuşmacı olarak katılıyorlar.
12 Kasım 1933 tarihinde Kaşgar merkezli Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti ve 12 Kasım 1944 tarihinde Gulca merkezli Doğu Türkistan Cumhuriyeti’nin kurulduğunu bilmekteyiz. Her iki Cumhuriyetin ömrü kısa olacaktı… Çin ve SSCB’nin müdahaleleriyle birlikte her iki Cumhuriyet maalesef varlığını sürdüremeyecekti.
Büyük acılar, sıkıntılar, zorluklar içerisinde tarihi bir göç hikayesi yaşanacaktı… Doğu Türkistan’ın efsaneleşen aydınlarının mücadelesi hiçbir zaman bitmeyecekti… Öyle ki, insanlık medeniyetinin cazibe konumundaki bir millet elbette esareti kabul edemezdi… Bu acıları sürekli bir şekilde dillendireceklerdi…
12 Kasım 2026 tarihinde bu tarihi, Bilgi Şöleni idrak edilirken bizlerde zaman tünelinden geçerek; “22 Eylül 1995 tarihinde idrak ettiğimiz Uluslararası Şiir Akşamlarına tarihi bir yolculuk yapıyorum…”
Elâzığ Şehri, Doğu Türkistan Türklerinin Efsanevi lideri İsa Yusuf Alptekin’i ağırlıyordu.
İsa Yusuf Alptekin’e müthiş bir karşılama… Esasen o hatıraları Şener Bulut Beyin etraflıca anlatmasını arzu ederdim. Fırat Üniversitesi Atatürk Kültür Merkezi’nde panel/ veya Bilgi Şöleni… Elâzığ Öğretmenevi Salonu’nda Bilgi Şöleni… Sivrice Turpol Tesislerinde Muhteşem bir katılımla gerçekleştirilen Uluslararası Hazar Şiir Akşamları…
Günümüzden 31 yıl önce kaleme aldığımız makalede şu ifadelere yer veriyorduk; “Tarihte savaşları yaşadık, göç denen dalgalara kapıldık. Söğüt’ten öğüt alıp Edirne’den üç kıtaya at sürdük. Adriyatik’ten Çin Seddine bir koca yurt, kurt başlı beylerin adil ikliminde şenlendi, dinlendi soluklar… Elinde kopuz Aprınçur Tigin’le ses titredi, söz kanatlandı çağlar ötesine… Sivas elinde aşık Veysel derler adına, sazıyla gözündeki ağuyu siler oldu!..”
Uluslararası Hazar Şiir Akşamlarının ilkinin yapıldığı yılda aramızdan ayrılan Destan Şairimiz Niyazi Yıldırım Gençosmanoğlu ’nun, SSCB’nin dağılması sonrası kaleme aldığı şiirinde şöyle sesleneceklerdi;
“Şu kopan fırtına, Orta Asya’da
Yüz yıl sonra Anayurt uyanması…
Bahar müjdesidir gonca çığlıklar,
Gök gürültüleri… Kurt uyanması…”
Bu aynı zamanda tarihin uyanması olacak inşallah… O tarihler bizlere bu coğrafyayı nasıl tasvir ediyordu;
“Basra’dan çıkan bir kervanın Türkçe gibi zarif ve nazik bir dille Çin Hindine ulaşabileceğini gösteren gönülleri taçlandıran fetih burçlarına sahip dil! Türkçe, asırların feryadını şairlerin mısralarına dokuduğu ve cihan şümul bir anlayışla okuduğu dil!”
Uluslararası Hazar Şiir Akşamlarında, şairlerimizin marifeti ve ilim erbabımızın kelamıyla, “Türkçenin zarafetine şahitlik ediyorduk…”
İsa Yusuf Alptekin’in etrafında insan seli… O yıl kürsüyü paylaşan Elâzığ’lı Şairlerimizi bir daha burada zikretmek istiyorum; “Şeref Tan, R. Mithat Yılmaz, Bedrettin Keleştimur, Şükrü Kacar, Gazi Özcan, Abdulkerim Baltacı, Günerkan Aydoğmuş, Hasan Özçam, Özcan Taşdemir, Hüseyin Poyraz, Etem Yalın, Mahir Gürbüz, Nazım Payam, Nurettin Büyükbaş, Yusuf Dursun…”
Gözlerim bir an İsa Yusuf Alptekin’e, onun vakarlı duruşuna gitmişti. Rahmetli Şeref Tan’ın, bu muhterem insan hatırasına kaleme aldıkları şiir okunmaya değerdi;
“Arifesindeyiz kutlu bir günün
Yarın şirin Sivrice’de şölen var
Muhasebesini yaparsak dünün
Hesabını ak alınla veren var.
Yılkısını yaylasında yaymadan
Anayurt’un kucağına doymadan
Dikilmiş ak tuğu yere koymadan
“Göç göç” diye keçi evi düren var.
İçip Altayların ak havasını
Himalayaların görüp “IS”ını
Doğu Türkistan’ın hak davasını
İsa Yusuf Alptekin’ce süren var.”
Doğu Türkistan Dergisi’ni, yıllarca; “Türkçe, İngilizce, Arapça ve Uygur alfabesiyle çıkaran…” Niyazi Yıldırım Gençosmanoğlu ‘nun, “Kaşgar’da İftar Vakti” şiiri bizleri acı gerçeklerle yüzleştiriyordu;
“Yer sofralarında sessiz bekleyiş
Kaşgar’dayız… bir Ramazan vakti
Fergana düzlüğüne çoktan indi gün
Eyidgah camiinde ezan vaktidir…
Ezanın adı var, sedası tutsak
Allahuekber’in nidası tutsak
İbadetler mevcut, edası tutsak
Kanımın içime sızan vaktidir.”
1995 yılı, bu şehrin hafızalarından hiçbir zaman silinmez. Öyle ki, “Türk Dünyası Hizmet Ödülü…” ile taltif edilen, Uluslararası Hazar Şiir Akşamlarının Onur Konuğu, İsa Yusuf Alptekin… Onunla birlikte şehrimizi şereflendiren isimler, “Türk Edebiyatı Vakfı Başkanı Ahmet Kabaklı, ünlü bestekârımız Avni Anıl, İLESAM Başkanı Yahya Akengin, Türkiye Yazarlar Birliği Başkanı Mehmet Doğan, değerli şairlerimiz Mehmet Çınarlı, Ali Akbaş, Dilaver Cebeci, Muzaffer Özdağ, Doç. Dr. Salim Çöhçe, Arslan Alptekin…”
1995 yılında Elâzığ Valisi, Mehmet Canseven’di. F.Ü. Rektörü Prof. Dr. Eyüp G. İspir’di.
F.Ü. Panelde, Oturumu Ahmet Kabaklı Hoca yönetiyorlardı. Bu tarihi oturumda; İsa Yusuf Alptekin,
Doç.Dr. Salim Çöhçe, Mehmet Doğan, Muzaffer Özdağ…
Bizleri şüphesiz en fazla etkileyen isim de, “Doğu Türkistan’ın Aklı, İsa Yusuf Alptekin’in konuşmaları oluyordu…” Alptekin sohbetlerinde, “Mesut Sabri Baykuzu’yu, Osman Batur’u verdikleri mücadeleyi yâd ediyorlardı. Doğu Türkistan’dan o çileli göçü gözyaşlarıyla dinledik… Himalaya Dağlarını nasıl aştıklarını anlatırken de büyük kızı Yalkın ile onlarca Doğu Türkistanlı’nın hastalanarak ölüm şerbetini içtiklerini gözyaşlarıyla ifade ediyorlardı. Keşmir’de Mehmet Emin Buğra ile birlikte verdikleri mücadele dile geliyordu…”
Elâzığ Öğretmen Evi’nde, Yahya Akengin’i, Avni Anıl’ı, Dilaver Cebeci’yi, Ali Akbaş’ı büyük bir heyecanla dinliyorduk.
Doğu Türkistan’ın tarihini ve bağımsızlık mücadelesini bir daha dinlemek… Tarihi bir daha birlikte soluklanmak elbette toprak kadar, hava kadar, su kadar ihtiyaçtır.
Sözü, 31 yıl önce merhum İsa Yusuf Alptekin’in huzurunda, “bu muhterem insana ithaf ettiğimiz KÜRŞAT VE KIRK YARENİ” şiirimizle noktalamak istiyorum;
“Kürşat ve kırk yareni
Gecenin zifiri karanlığı,
Yağmur, fırtına, azgın sular!
Ney nehri kıyısında,
Kürşat ve kırk yareni
İHTİLAL... Bu kavgaya ihtimal veremeyen,
Bütün Çin’in dili lal!
Hala o sarhoşluk,
O korku, o dehşet dolu gece…
Hazar bugün dalgalı,
Gönül erenlerinin,
Bıçak gibi “kından çıkan!”
“Yaraya merhem...”
Şefkate dirhem dirhem,
Efsunkar geceye,
Şıra yıldızı gibi düşen,
Düştüğü yerde, “ihtilal tohumu saçan”
Mana yüklü binbir masala
Gökbayrakdan, al bayrağa...
Çin Seddi’nden, Adriyatik’e...
Satuk Buğra Han’dan, Alptekin’e…
Doğu Türkistan’dan Hazar’a…
Aynı iklim, aynı maya,
Çalınadursun zamana bütün öfkeler
Kaşgar’da ezan vakti
İçinde okunur Türk’ün,
“Hürriyet akdi...”
Turfan’ın derdini
Katran kusan geceler solur
Yusuf’un, “kutlu sözlerini”
Şairin hasret dolu mısraları dokur.
Dokunur “hürriyet kumaşı”
Gök mavisi gibi sonsuzluğa...
İçinde hilali var, yıldızı var,
Bu davanın,
Dağlar kadar ağır kahrı var...
O kahır,
Yürekte sabır, hasrette tufan gibidir!
Hazar, bir sır gibi
İçinde şehir...
Bin asır özleminde,
Türkistan ebedi mehir...
Bırak, Sir-i Derya aksın,
Isık Göl’e küpeler taksın,
Ötüken, bugünlere hışımla baksın.
Çöl fırtınasında zaman,
Göl saatleri kadar hırçın,
Kumsalın üzerinde,
Dalga dalga büyüyen Türk’ün hayali
Hazar’da soluklanır şimdi...
Duygu yüklü bir yelkendeyiz,
Dalgalar taşır bizi ufuklara,
Ufuklar dün kadar yakın…”
