Alâk Suresi 1-5. Ayetlerde ne buyruluyor;
“Oku! Yaradan Rabbinin adıyla oku!
O, insanı bir Alâk’tan yarattı.
Oku! Rabbin sonsuz kerem sahibidir.
O Rab ki kalemle yazmayı öğretti.
İnsana bilmediği şeyleri öğretti.”
Nasip olursa 18 Kasım 2026 Çarşamba Günü Diyarbakır TRT GAP Diyarbakır
Radyosu Hayatın İçinde programında (11.30) Elâzığ Belediyesi
tarafından ’20-29 Kasım 2026 tarihlerinde gerçekleştirilecek 7. Kitap
Fuarını…” anlatmaya çalışacağım.
Elâzığ Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Müdürü Sn. Mehmet
Karaaslan’dan, “Elâzığ Belediyesi 7. Kitap Fuarı…” ile ilgili
yürütülen çalışmalar hakkında bilgiler aldık.
Dr. Ahmet Tevfik Ozan Fuar ve Kongre Merkezi’nde, ’20-29 Kasım 2026
tarihlerinde; 09.00-21.00 saatleri arasında, ülkemizin önemli
yayınevlerinin açacağı stantlarda; ‘yazar ve okuyucu buluşması…’
olacak. Elâzığ’lı yazar ve kalem erbabı içinde geçmiş yıllarda olduğu
gibi ‘yerel bir stant açılıyor’ Elâzığ Belediyesi, özellikle ilk ve
orta öğretimde okuyan öğrencilerin fuar alanına ulaşımını
kolaylaştırmak için alt-yapı imkanları hazırlıyor. Kitap Fuarları
geçmişten günümüze kitabı, ‘eser etrafında harmanlanan bilgi
şenliğidir.’ Elâzığ Şehrimiz, kültürel anlamda zengin iklimiyle bu
fuarlara aşina olmuştur.
Elâzığ Şehrimizde ilk kitap fuarı profesyonel anlamda, “Fırat
Üniversitesi 1. Kitap Kültür ve Sanat Fuarı…” adı altında, “33
yayınevinin katılımıyla 22-31 Ekim 1993 tarihinde…” Ahmet Aytar Spor
Salonu’nda açılıyordu. Günümüzden 33 yıl öncesinde… Doğu’da ilk Kitap
Fuarı hayata geçiyordu… Bu kitap fuarında, hatırladığım kadarıyla 100
bin civarında kitap satılıyordu…
Kitap Fuarlarının temel amacı, ‘edebiyat dünyasının bütün paydaşlarını
(yazarlar, yayıncılar, okurlar) bir araya getirerek kültürel ve ticari
bir ekosistem oluşturmaktır.’
Kuşkusuz, Kitap Fuarları, ‘kültürel kalkınmaya hizmet etmenin yanısıra
yayıncılık sektörünün de can damarı niteliğindedir’ diyebiliriz.
Kitap Fuarlarında, “Okuma Alışkanlığını Özendirmek, Yazar ve Okur
Buluşmalarını Sağlamak, Edebi Tartışma Platformlarını Oluşturmaktır…”
Şunu hemen burada ifade etmeliyim, Elâzığ Şehrinde, “Manas Yayınevi
ismi altında faaliyet gösteren Uluslararası Yayınevi Oluşu da…”
bizlerin farklı bir sevinci ve mutluluğudur.
Türkiye’de, ‘Modern anlamda ilk kitap fuarının 13 Kasım 1982 tarihinde
İstanbul’da, Etap Marmara Oteli’nde açıldığını…’ söyleyebiliriz. TÜYAP
ve Türkiye Yayıncılar Birliği İşbirliğiyle düzenlenen bu ilk fuar,
‘İstanbul Kitap Fuarı adıyla…’ ülkemizin en köklü ve en büyük edebiyat
buluşması haline gelecektir. Bu yıl Uluslararası İstanbul Kitap
Fuarının “43.ncüsü 12-20 Aralık 2026 tarihinde İstanbul TÜYAP Fuar ve
Kongre Merkezinde yapılacak…”
Cumhuriyet Döneminde ilk kitap sergisinin, “1919 yılında Türk Ocağı
tarafından açılan ‘Türk Matbaacılığının iki yüzüncü Yıldönümü’ sergisi
olduğunu da söyleyelim.
Burada bizim asıl bilmemiz gereken hassas bir konu var, “Matbaanın
Serüveni…” Matbaa ile bizler, Kitap Yayınlarını birlikte düşünürüz.
Matbaanın icat edildiği tarih, 1440 yıllarıdır… Bize ilk Türk
matbaası, 1727 tarihinde kurulacaktır… Kıta Avrupa’sında matbaacılık
yaygınlaşmış… Kitabın bollaştığı bir dönem de “bizde yazma eserler…”
belli başlı kütüphaneleri süslemektedir. O dönemlerde kitap bizlerde
pahalı bir nesnedir; Hat Sanatı, tezhip, minyatür, cildinin güzelliği,
görselliği ile bilinir. Kitabın yaygınlaşmaması bizlerde ‘okuma
kültürünü yıllarca engellemiştir’ Matbaanın gecikmesindeki sebepler
şöyle sıralanabilir; Hattatlığın yaygın meslek oluşu… Teknik sebepler…
Okuryazar oranının düşük oluşu… Yasaklamalar…
Taha Akyol şöyle der; “Batı’da matbaayı tüccarlar, bizde devlet açtı!”
Bütün mesele burada! Şehirleşme ve ticarileşme Avrupa’da, matbaanın
gelişmesinde etkili olacaktır.
1727 yılına gelinceye kadar; Önce Yahudiler (1493), Sonra Ermeniler
(1567), Ve daha sonrada Rumlar tarafından matbaanın getirildiğini
görüyoruz.
Türkiye’de ilk basımevi Sadrazam Damat İbrahim Paşa’nın gayretleriyle;
İbrahim Müteferrika tarafından açılacaktır. Bu matbaa da basılan ilk
eser, “Vankulu Lügati’dir…” Şu rakamlara dikkat edelim; “1729- 1741
yılları arasında sadece 17 kitap yayınlanacaktır”
18. yy’in sonuna kadar (1730-1800) basılan kitapların sayısı, 45’i
geçmez… Matbaalarda ilk basılan eserlerde, “dil, sözlük, tarih,
coğrafya, sosyal bilimler, askerlik, Fen, eğitim, matematik vb.
konuları içeren kitaplardır.
Tanzimat ve Meşrutiyet Dönemlerinde; “kitap basımı artacaktır”
Tanzimat’a kadar yılda ortalama 10 kitap basılırken; Tanzimat’tan
sonraki ilk 20 yılda bu sayı, “40’ın üstüne çıkacaktır” Meşrutiyet
Dönemi’nde; bir yılda yayımlanan kitap sayısı, “300’ü geçer.”
Elâzığ İlimiz, “kültürel organizasyonlarda…” marka değere sahiptir.
Bu marka organizasyonlar, “Hazar Şiir Akşamları…” “Türk Dünyası Hizmet
Ödülleri…” “Kardeş Şehirler Projeleri…” “Kitap Tanıtım Programları…”
“Şiir ve Musiki Günleri…”
Bütün bu kültürel faaliyetlerin hiç şüphesiz ki, Şehrin, “kültür ve
sanat iklimi…” üzerinde önemli etkileri olmaktadır. İlim ve Sanat
Muhiti, “birbirlerini besler!”
Bir fikrin, bir bilginin daha geniş kitlelere taşınmasında ve de
“paylaşılmasında…” iletişim teknolojileri önemlidir. Sözümüzün başına
gelmek istiyorum; “Kitap Fuarlarında…” farkındalık oluşturma
durumundasınız! Hedefi nasıl büyültebilirim, daha mükemmeli nasıl
yakalayabilirim, Ulusal/ veya Uluslararası “marka bir değer…” nasıl
oluşturabilirim? Bütün bu, “nasılları!..” konuşmalı/ ve de
tartışmalıyız. Gaye ve ufkumuzda ne vardır; “nitelikli insan…”
Değerleri üzerinde büyüyen Türkiye’nin ufkunda; “Gaye ve Ufuk
İnsanları…” yetiştirmek!
SON
DAKİKA
