Prof. Dr. Yasemin Açık: doğal ürünler de risk oluşturabilir
Son yıllarda dijital mecralarda hızla yayılan sağlık önerilerine karşı dikkatli olunması gerektiğini vurgulayan Halk Sağlığı Uzmanı Prof. Dr. Yasemin Açık, 'İnternette karşılaşılan her sağlık bilgisi güvenilir olmayabilir. Bu nedenle bilgilerin kaynağının kontrol edilmesi, özellikle ilaç, takviye ve tedaviyle ilgili kararların hekim değerlendirmesiyle alınması gerekiyor. Dijital mecralardaki her sağlık önerisine inanmayın, kararı hekiminize bırakın' dedi.
Halk Sağlığı Uzmanı Prof. Dr. Yasemin Açık, 3-9 Eylül Halk Sağlığı Haftası kapsamında dijital mecralardaki bilgi kirliliğine ve sağlık okuryazarlığının önemine dikkat çekti. Sağlık okuryazarlığının bilgiye ulaşmanın yanı sıra bilgiyi anlamayı, güvenilirliğini değerlendirmeyi ve doğru biçimde kullanmayı kapsadığını aktaran Prof. Dr. Açık, Dünya Sağlık Örgütü'nün sağlık okuryazarlığını sağlığın belirleyicilerinden biri olarak tanımladığını belirtti.
Prof. Dr. Açık, Sağlık Bakanlığı'nın 2024 yılı sonunda yayımladığı 'Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Düzeyi ve İlişkili Faktörleri Araştırması'na göre sağlıkla ilgili konularda en önemli bilgi kaynağının yüzde 69,1 ile aile hekimleri olduğunu ifade etti. Bununla birlikte nüfusun yüzde 63,7'sinin sağlık bilgisine ulaşmak için internet arama motorlarını, yüzde 45,1'inin televizyonu, yüzde 29,6'sının ise sosyal medyayı kullandığını belirten Açık, "Bu kaynaklara son yıllarda yapay zekâ araçları da eklendi. Dijital araçlar bilgiye erişimi hızlandırırken ulaşılan bilginin doğruluğunu değerlendirme sorumluluğunu da artırıyor" diye konuştu.
"DOĞAL ÜRÜNLER HERKES İÇİN UYGUN OLMAYABİLİR"
Dijital mecralarda bazı bitkilerin, besinlerin ve karışımların hastalıkları önleyen veya tedavi eden çözümler gibi sunulabildiğini dile getiren Prof. Dr. Açık, "Bir ürün gerçekten doğal olsa bile herkes için uygun olmayabilir. Çünkü her bireyin vücudu, sağlık durumu, ihtiyaçları ve tedavilere verdiği yanıt farklıdır" dedi.
Bitkisel ürünler ve takviyelerin kullanılan ilaçlarla etkileşime girebileceğini, bazı hastalıklarda ciddi sorunlara yol açabileceğini vurgulayan Açık, "Özellikle 'kesin sonuç', 'tek kürle çözüm' veya 'herkese uygun' gibi ifadeler önemli birer uyarı işaretidir. Ayrıca bir içeriğin çok izlenmesi, çok paylaşılması veya tanınmış bir kişi tarafından anlatılması onu güvenilir kılmaz. Bilgiyi kimin verdiğine ve hangi kaynağa dayandırdığına bakılmalı. Başta kronik hastalığı bulunanlar, hamileler, çocuklar ve düzenli ilaç kullananlar olmak üzere herkesin bu tür önerileri uygulamadan önce uzmanlara danışması gerekiyor" şeklinde konuştu.
YAPAY ZEKA TEŞHİS İÇİN DEĞİL, BİLGİ İÇİN KULLANILMALI
Sağlıkla ilgili konularda yapay zeka araçlarının kullanımına da değinen Prof. Dr. Açık, "Yapay zeka bir konuyu anlamaya veya güvenilir kaynaklara ulaşmaya yardımcı olabilir. Ancak aynı belirti farklı hastalıkların habercisi olabilir ve kişinin sağlık durumu yalnızca birkaç bilgi üzerinden değerlendirilemez. Bu nedenle tanı koyma, ilaç kullanımı veya mevcut tedaviyi değiştirme gibi konuları hekime bırakmak gerekiyor" ifadelerini kullandı
