Okumanın sosyolojik doğası
Rüveyda Sadak
Okumak ve kitaptan bahsedelim. Kitap okumanın özellikle sosyal medya sebepli bir modern çarşıyı ifade edebilmesi, tabiri yerinde kılıyor. Modern dönemin oldukça etkili olduğu kitap okumaya bulunamayan vakit, sosyal medya ortamlarında saat miktarını türeterek gündeme gelen bir yaygınlık gösteriyor. Öyle ki ekran karşısında harcanan vakit, sınırsız bir zamanı kaygısız hale getiriyor. Doğadan ve doğrusu, doğal biçimdeki sosyolojiyi yazıyoruz bir süreklilik itibariyle. Bu süreklilik; doğanın sağladığı biyolojik imkân dahilinde kitap, defter, kalem ve gibi çeşitliliğin tasarrufundaki kullanımı örneklendiriyor. Öyle ki kitap ve bilumum gereçlerin üretildiği doğal ürün, ağaçtan ibaret bir organizmadır. Tabiat kavramı nedir, ne ifade eder? Güneş, ay, bulut ve yağmurun doğa çerçevesinde neyi anlattığı, bilinmesi gereken bir konudur. Dolayısıyla doğanın gerçekliğini tanımlayan bir kimyadır, tabiat. Yaz mevsiminde sürekli görülen bir kalabalık vardır, karıncalar. Kabileler halinde rastlanır, çalışkanlığın sembolünü çağrıştıran figür, karıncalara… Hatta bir örnek vardır: Biliriz ki ağustos böceği çaldı saz bütün yaz diyerek devam eden bir hikâye vardır. Peki, neden sürekli hareket halindedir ve derli toplu bir düzen şeklindedir, karıncalar. Mesela arılar… Ya da tırtıllar bir süre sonra kelebek olur ki nedir, sebebi… Ve her mevsim köyde, şehirde karşılaşılan bir tanıdık daha vardır, kedi… Nostalji boyutundan takip edildiği kadarıyla sessiz bir motivasyon olmuştur, geçmişten şimdiye kedi uysallığı. Öte yanda ve şimdilerde günümüz modern yaşamında bireye sunulan sosyal medya ortamı, yapay bir dünyanın seslendirdiği yapay tabiatı sunar. Yapay olan bu uygulamada; güneş, ay, bulut ve bir yağmur yoktur ve rastlanılmaz bu söz konusu doğallığa. Halk dilinde sorulan hal hatır samimi muhabbeti yoktur, yapay medyada. Şu bilinen doğallıklar arasında havadan sudan kavramı vardır fakat yapay ortam sosyal medyada bu doğallık yoktur. Havalar soğudu gibi günlük doğalın oluşturduğu bir cümle ve tümlemeye karşılaşılmaz bahsedilen yapay ortamda. Fakat bir şey vardır: bakın nerdeyim alışkanlığı ve modern itibariyle aynı olan bir imrenme sempatisi çokça gelişmiştir, modern çağın modern komedisinde. Komedi kapsamında gerçek kavramı bir yanılsamadır yani gerçekmiş gibidir. Platformun alışmış olduğu yapay dünyada bir alışveriş merkezi vardır ve aslında bu sadece bir yapıdır böylece gerçek bir doğa ve bir bahçe olmayan yeşillendirilmiş bir alan seyredilir. Orada bir bitkiyi sulayamazsınız çünkü yapaydır, yani bir benzetmedir. Gerçek bir gökyüzü, dereceleri yükselen güneş ya da kararan akşam bulutları yoktur. Yukarı doğru bakıldığında orada gerçek ile yapay olan dünyayı anlatır, ortamın sadelikten arınmış, yapaylığı. Bir günün matematik hesabıyla büyük bölümünün geçirildiği sosyal medyada, bireyin sosyo-kültürel yönden bireysel olarak onu yönlendiren okumak gibi okudukça yeni bilgiler öğrenmek gibi fayda yönünde edinebileceği alışkanlıklar dışında, yeni yerlerin keşfi adı altında yönlendirilen mekân, alışveriş ve türev alışkanlıklar söz konusu. Doğal bir örnek olan ‘Kitap’ birey için önemli bir katkıdır. Sürekli tekrar eden bir gerekliliktir. Harf öğretimi ile başlayan eğitim, kelime ile cümle ile ve sayfalar boyu devam eden bir anlatı ile şekillenen gerçek bir bilgi yolculuğudur. Örneğin, paragraf nedir? Bir konunun giriş, gelişme ve sonucunun bir kompozisyonu gerçekleştirmesiyle bilgiye dahil olan bir kapsamdır. Bilgi, kitapta okunur ve okunan bilgi, bireyi düşündürür ve öznel bir yorumlama ile bir analiz gerçekleştirilir. Böylelikle doğal ve yapay kavramları, okunan kitabın ayırt edebileceği bir yoruma dönüşür. Modern, dönemi itibariyle sağladığı değişimi bireyi dönüştürme kabiliyeti olarak ifade ediyor. Modern yaşam, sunmuş olduğu imkânlardan bir tür alışkanlık tanımı olan sosyal medya ile bireylerin kitap okuyarak bilgi edinebilme olasılığını, saatler sürerek devamlılık gösteren bir ortam, akıllı telefon ile tüketiyor. Ve bireysel zamanın, kişiye fayda sağlayabilecek olan büyük bir bölümü, teknolojinin gelişmiş olmasıyla doğru orantılı ve sosyal medya kapsamlı bir programlamaya tabii tutuluyor. Okumak ve sürekli okumak… Faydası, farkındalık sağlayan kavramın gerçekliğidir, okumak.
