Vatandaşlık maaşında kimlere öncelik verilecek? İşte öne çıkan kriterler

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından gündeme getirilen ve kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) için taslak çalışma şekilleniyor. Hane gelirinin 23 bin 552 TL'nin altında olması şartının öne çıktığı modelde, kira, gıda ve enerji gibi farklı alanlarda kademeli destek verilmesi planlanıyor. İlk etapta 2,5 milyon hanenin yararlanması öngörülen sistemin 2027 yılında hayata geçirilmesi hedefleniyor. VATANDAŞLIK MAAŞI NEDİR?Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, gelir düzeyi belirlenen sınırın altında kalan ailelerin ekonomik koşullarını iyileştirmeyi amaçlayan yeni bir sosyal yardım modeli olarak hazırlanıyor. Sistemle, ihtiyaç sahibi hanelerin gelirlerinin belirli bir seviyeye tamamlanması hedefleniyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda, illerin ekonomik koşulları ve hanelerin gelir durumları dikkate alınarak bir gelir haritası oluşturulması planlanıyor. EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI KRİTERİ GÜNDEMDETaslakta yer alan düzenlemeye göre, vatandaşlık maaşı desteğinden yararlanabilmek için haneye giren toplam gelirin 23 bin 552 TL'nin altında olması öngörülüyor. Bu tutar, haberde belirtilen en düşük emekli maaşı esas alınarak belirleniyor. Hane gelirinin yanı sıra kira giderleri, çocuk sayısı, hanede yaşayan kişi sayısı ve kişilerin bakım ihtiyacı gibi unsurların da değerlendirmeye alınması planlanıyor. Geliri belirlenen sınırın üzerinde kalan hanelerin ise destek kapsamına alınmaması öngörülüyor.KİRA, GIDA VE ENERJİ DESTEĞİ VERİLECEKYeni sistem kapsamında yardımların tek bir ödeme kalemiyle sınırlı kalmaması planlanıyor. Hanelerin ihtiyaçlarına göre farklı alanlarda destek sağlanması gündemde.Taslakta öne çıkan destek başlıkları şöyle:Konut desteği: Barınma, yakacak, elektrik ve doğalgaz giderleri.Kira yardımı: Özellikle kira yükü yüksek olan şehirlerde yaşayan ihtiyaç sahibi aileler.Gıda desteği: Hanelerin temel gıda ihtiyaçlarının karşılanması.Çocuk yardımı: Çocuklu ailelerin ihtiyaçlarına yönelik destekler.Abonelik desteği: Elektrik ve doğalgaz gibi temel hizmetlerin faturalarına katkı.Yardım miktarının, hanenin ihtiyaçları ve ekonomik koşulları doğrultusunda kademeli olarak belirlenmesi bekleniyor. Bir haneye birden fazla destek kaleminden ödeme yapılabilmesi, ancak toplam yardımın belirlenen üst sınırı aşmaması planlanıyor. BAŞVURULAR NASIL DEĞERLENDİRİLECEK?Taslak çalışmada ihtiyaç sahibi ailelerin belirlenmesi için mevcut kamu verilerinden yararlanılması öngörülüyor. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının kayıtlarının yanı sıra SGK, Gelir İdaresi Başkanlığı, tapu kayıtları ve banka hesap hareketleri gibi verilerin de değerlendirilmesi planlanıyor.Bu yöntemle vatandaşların gelir ve yaşam koşullarının elektronik sistem üzerinden incelenmesi, ihtiyaç sahiplerinin belirlenmesinde kapsamlı bir değerlendirme yapılması hedefleniyor.Başvuruların e-Devlet ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları üzerinden alınması seçeneği de taslakta yer alıyor. Ancak başvuru süreci ve gerekli belgelerle ilgili nihai ayrıntıların düzenlemenin kesinleşmesiyle açıklanması bekleniyor. EMEKLİLER DE YARARLANABİLECEKTaslakta emeklilerin de sistemden yararlanabilmesi öngörülüyor. Hanenin toplam geliri ve ihtiyaç durumu değerlendirilirken yalnızca maaş tutarının değil, diğer gelir ve giderlerin de dikkate alınması planlanıyor.Sürekli hastalığı bulunan, bakıma ihtiyaç duyan yaşlılar ve ekonomik açıdan daha kırılgan durumda olan kişilerin öncelikli gruplar arasında değerlendirilmesi gündemde. Böylece desteklerin, ihtiyaç düzeyine göre dağıtılması amaçlanıyor.VATANDAŞLIK MAAŞI NE ZAMAN BAŞLAYACAK?Taslak takvime göre pilot uygulamanın yapılacağı illerin Aralık 2026'ya kadar belirlenmesi, ilk ödemelerin ise 2027 yılının ilk çeyreğinde başlaması hedefleniyor. Pilot uygulamanın sonuçlarına göre sistemin geliştirilerek 2027 yılı içerisinde ülke genelinde yaygınlaştırılması planlanıyor.Düzenlemenin hayata geçirilmesi için yasal adımların atılması ve uygulama ayrıntılarının netleştirilmesi gerekiyor. Bu nedenle belirtilen tarihler ve şartlar, taslak çalışmada yer alan hedefler olarak değerlendirilmeli. GELİRİ ARTANLARIN YARDIMI KESİLEBİLECEKTaslakta, destekten yararlanan hanelerin gelir durumlarının düzenli olarak kontrol edilmesi de yer alıyor. Aylık gelirinde artış tespit edilen ve belirlenen şartları artık karşılamayan kişilerin sistemden çıkarılması öngörülüyor.Öte yandan istihdama katılımın engellenmemesi, sistemin temel hedeflerinden biri olarak öne çıkıyor. Bu doğrultuda destek modelinin, çalışmayı caydırmayacak şekilde hazırlanması amaçlanıyor.VATANDAŞLIK MAAŞI KARTI VERİLMESİ PLANLANIYORDestek ödemelerinin takibi ve kullanımı için hak sahiplerine özel bir kart verilmesi de taslakta bulunan seçenekler arasında. “Vatandaşlık maaşı kartı” olarak anılan bu uygulamayla farklı yardım kalemlerinin tek kartta toplanması hedefleniyor.Planlamaya göre vatandaşlar, desteğin belirli bir bölümünü nakit olarak kullanabilecek; gıda ve temizlik ürünleri gibi temel ihtiyaçlarını ise kart aracılığıyla indirimli şekilde karşılayabilecek.2,5 MİLYON HANE İÇİN DESTEK PLANITaslak çalışmaya ilişkin etki analizinde yaklaşık 2,5 milyon hanenin destek kapsamına alınması ve toplam destek tutarının 1,5 trilyon TL seviyesine ulaşması öngörülüyor. Ancak bu rakamlar, uygulamanın kesinleşmiş bütçesi ve ödeme miktarları olarak değerlendirilmemeli. Vatandaşlık maaşının kapsamı, yardım tutarları, başvuru şartları ve uygulama takvimi, yasal düzenleme ve resmî açıklamalarla kesinlik kazanacak.