İşi yine kapıcı çözdü

130 yıldır doğada görülmediği için neslinin tükendiği düşünülen yitik Türk lalesi, Amasya’da yeniden ortaya çıktı. Uzmanlar, bitkinin bulunduğu konumun açıklanmasının tür açısından risk oluşturabileceğini belirtti. En son 1896 yılında kayıtlara geçen ve yıllardır bilim insanları ile doğaseverler tarafından aranan gizemli bitki, boş zamanlarını doğada geçiren kapıcı Ercan Eftelioğlu tarafından keşfedildi. Durumun bildirilmesi üzerine bölgeye gelen uzmanlar, yapılan incelemelerde bitkinin bilimsel adıyla “Tulipa Sprengeri”, halk arasında ise “yitik Türk lalesi” olarak bilinen tür olduğunu tespit etti. Bitkinin örnekleri fotoğraflanırken, bulunduğu alan koruma altına alındı. İlk kez 1892 yılında Alman bahçıvan Mühlendorff tarafından toplanarak Avrupa’ya gönderilen ve daha sonra “Tulipa Sprengeri” adıyla bilim dünyasına tanıtılan tür, son olarak 1896 yılında doğal ortamında görülmüştü. O tarihten sonra Anadolu’daki varlığının sona erdiği kabul edilen bitki, yalnızca Avrupa’daki bazı özel bahçelerde süs bitkisi olarak yaşamını sürdürmüştü. Fotoğrafı Türkiye Bitkileri Listesi kitabına kapak olan yitik lale, uzun yıllardır botanikçilerin aradığı türler arasında yer alıyordu. Amasya’da bir binada kapıcılık yapan 51 yaşındaki Ercan Eftelioğlu, hafta sonu gerçekleştirdiği doğa gezisi sırasında dikkatini çeken bir çiçeği görüntüledi. Çiçeklere olan ilgisi sayesinde bitkinin yıllardır aranan yitik laleye benzediğini fark eden Eftelioğlu, fotoğrafların uzmanlara ulaştırılmasını sağladı. Fotoğrafları inceleyen Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Müdürü Salih Sercan Kanoğlu, durumu Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Eker ile paylaştı. İki uzman Amasya’ya gelerek bölgede incelemelerde bulundu ve bitkinin yaklaşık 130 yıldır doğada görülmeyen yitik Türk lalesi olduğunu doğruladı.Keşfin ardından duygularını paylaşan Ercan Eftelioğlu, “Çok mutluyum. Aradan 130 yıl geçmiş. Bitki ilk defa bana denk geldi” dedi. Tür üzerinde uzun yıllardır araştırmalar yapan Prof. Dr. İsmail Eker ise, “Birçok yerli ve yabancı araştırmacı bu bitkiyi bulmak için bölgeye gelirdi. Ancak bugüne kadar herhangi bir izine rastlanmamıştı. Bu bitkinin kaybolduğunu düşünüyorduk. 130 yıl sonra hâlâ yaşamını sürdürdüğünü görmek büyük bir mutluluk. Bundan sonraki süreçte türü korumaya ve yaşatmaya çalışacağız” ifadelerini kullandı.Eker, yitik lalenin diğer türlerden farklı özellikler taşıdığını belirterek, bitkinin geç dönemde çiçek açtığını, uzun boylu yapıya sahip olduğunu ve parlak kırmızı renkli çiçekleriyle dikkat çektiğini söyledi. Ayrıca çiçeğin iç kısmındaki kırmızı renkli anter ve iplikçiklerin, türün ayırt edilmesinde önemli rol oynadığını kaydetti.Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Müdürü Salih Sercan Kanoğlu da bitkinin bulunduğu alanın açıklanmasının risk oluşturacağını belirterek, “Bu tür kesinlikle yitik laledir. Biz de geçmişte aramalar yaptık ancak bulamamıştık. Meğer yanlış bölgelerde arıyormuşuz. Bitkiyi bulan Ercan Bey’in ödüllendirilmesi gerekir. Pek çok kişi aynı yerden geçmiş olabilir ancak yitik lalenin farkına varan kişi o oldu” diye konuştu.Öte yandan, “Amasya lalesi” olarak da bilinen türün yeniden çoğaltılması amacıyla daha önce başlatılan çalışmaların sürdüğü bildirildi. İngiltere’den Türkiye’ye getirilen örneklerden elde edilen tohumların Amasya’da toprakla buluşturulduğu, İstanbul’daki Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi’nde çoğaltılan binlerce tohumun ise ilgili kurumların iş birliğiyle farklı bölgelere ekildiği belirtildi.

İşi yine kapıcı çözdü

Yaklaşık 130 yıldır doğada görülmediği için neslinin tükendiği düşünülen yitik Türk lalesi, Amasya'da ortaya çıktı. Uzmanlar, büyük önem taşıyan bitkinin koruma altına alındığını açıkladı.

Bakmadan Geçme