Erol: 'sorun çözülene kadar takipçi olmaya devam edeceğim'
CHP Elazığ Milletvekili Gürsel Erol Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın yanıtlaması istemiyle Meclis'e verdiği Soru Önergesi'ne Bakanlığa bağlı Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından verilen yanıta tepki gösterdi.
Bakanlık Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından Gürsel Erol’a verilen yanıt şu şekilde: “Elazığ ilinde mevcut durumda su ihtiyacı, yer altı suyu (YAS) kuyuları ile Hamzabey Barajı’ndan karşılanmaktadır. Elazığ Hamzabey (Baltaşı) Barajı, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) tarafından içme suyu amaçlı inşa edilerek 18.10.2018 tarihinde su tutulmuş, 2020 yılında şehre barajdan su verilmeye başlanmıştır. Elazığ il merkezinin içme suyu ihtiyacı Hamzabey Barajı’ndan alınacak yıllık 30,4 hm³/yıl su, 80,90 km’lik iletim hattıyla Elazığ Arıtma Tesisi’ne, buradan 39 km şebeke ile Elazığ ili mevcut ve yeni yapılacak depolara su basılarak şehre verilmektedir. DSİ’nin geliştirmiş olduğu proje ile il merkezi hariç Akçakiraz, Yazıkonak, Mollakendi Belediyelerine de içme ve kullanma suyu temin edilmektedir.Son yıllarda ciddi şekilde yaşanan kuraklık neticesinde, su kaynaklarında önemli bir miktarda azalma meydana gelmiştir. Hamzabey Barajı’nda doluluk seviyesinin kritik seviyelerde olması sebebiyle kuraklık durumu takip edilmektedir. Baraj doluluk oranının düşmesi nedeniyle, içme suyu ihtiyacının karşılanmasında problem yaşanmış, mevcuttaki YAS kuyularının yedek kapasite olarak tutularak kuraklığın devam etmesi halinde devreye alınması planlanmaktadır.Bununla birlikte, kuraklık sonucu yaşanan içme suyu ihtiyacının karşılanmasına yönelik Tarhana Regülatörü ve İletim Tüneli yapım işinin tamamlanmasıyla birlikte ilave yıllık 6,38 hm³ su, baraj rezervuarına aktarılacaktır.
Baraj gövde ve rezervuarını kaplayan alanda inşaat öncesinde, sondaj çalışmaları ile zemin yapısı araştırılmakta ve geçirgenlik değerleri hesaplanmaktadır. Barajlar inşa edilirken enjeksiyon çalışmaları ile sızma boyları uzatılarak sızıntı miktarı düşürülmektedir. Su tutma aşaması akabinde, enjeksiyon perdesinin performansı gözden geçirilir. İhtiyaç olması halinde, yeni enjeksiyon çalışmaları ile varsa sızıntı miktarı düşürülür. Söz konusu baraj inşa edilirken enjeksiyon çalışmaları yapılmış olup yapılan gözlem ve ölçümler doğrultusunda ihtiyaç duyulan ilave enjeksiyon çalışmalarına devam edilmektedir.Hamzabey Barajı inşa sürecinde enjeksiyon çalışmaları yapılmış, barajda su tutulmasının akabinde meydana gelen su kaçağını önlemek için ilk etapta 98 adet enjeksiyon kuyusu açılmış ve enjeksiyonlar 19.11.2020’de tamamlanmıştır. Yapılan enjeksiyon çalışmaları sayesinde su kaçakları büyük bir oranda engellenmiştir. Baraj gövde dolgusundan su kaçağına neden olacak herhangi bir sorun veya deformasyon bulunmadığı tespit edilmiştir. Hamzabey Barajı bölgesinde tabakalı kayaçların oldukça kıvrımlı, kırıklı ve çatlaklı yapıda olması ve bu yapıların doğrultusunun çeşitli yönlerde olması sebebiyle inşaat aşamasında gövde altında yapılan perde enjeksiyonlarında sistematik bir iyileştirme yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Yapılan bu tespit sonucunda barajda perde enjeksiyonlarının iyileştirilmesi amacıyla “Elazığ Hamzabey (Baltaşı) Barajı İyileştirme Enjeksiyonları” işi, 19.08.2024 tarihinde ihale edilmiş olup iyileştirme enjeksiyonu çalışmaları devam etmektedir.1053 sayılı Kanun gereğince, içme suyu tesisleri ile baraj maliyetinin içme suyu hissesi oranına düşen kısmı ilgili Belediye tarafından DSİ’ye geri ödenecektir.
Hamzabey Barajı’nın 06.10.2021 tarihinde ölçümü yapılan su kotu değeri 1.086,25 metre, hacmi 1,264 hm³ olup doluluk oranı %0,50’dir. 29.9.2025 tarihinde ise su kotu değeri 1.131,00 metre, hacmi 0,7 hm³ olup doluluk oranı %1,1’dir.Elazığ ilinin içme ve kullanma suyu dağıtımı ve kesintilerine ilişkin tüm yetki ve sorumluluk Elazığ Belediyesi’nindir. Hamzabey Barajı inşa edilmeden önce kentin içme ve kullanma suyu ihtiyacı YAS kuyuları vasıtası ile karşılanmaktaydı. Barajdaki su miktarına paralel olarak YAS kuyularındaki su arzının da gözden geçirilmesi gerekmektedir. Şehrin içme ve kullanma suyunun tümü Hamzabey Barajı’ndan karşılanmadığından, yaşanan kesintilerin doğrudan barajdaki su seviyesindeki düşüş ile olmadığı değerlendirilmektedir.Baraj planlamalarında, bölgenin uzun vadeli yağış rejimine ilişkin veriler Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden temin edilerek; havzadaki akarsu ve derelerin uzun yıllar ortalamaları ise kurulan Akım Gözlem İstasyonu ile yapılan ölçümler doğrultusunda değerlendirilmektedir. Hamzabey Barajı su kaynaklarını oluşturan Caro Çayı ve Tarhana Çayı’nın doğal akım verileri, planlama çalışmasının tamamlandığı 2008 yılına kadar 1964-2007 yılları arasındaki 44 yıllık debi ölçümlerine dayanmaktadır. Barajın tüm boyutlandırma süreci bu ölçüm sonuçları ışığında gerçekleştirilmiştir. Su ihtiyacı analizleri ise, nüfus projeksiyonu tahminleri kapsamında İller Bankası tarafından belirlenen kişi başına günlük su tüketim miktarı esas alınarak hesaplanmaktadır.Hamzabey Barajı ve içme suyu tesislerinin 2025 yılı güncel toplam maliyeti, 1.490.062.756 TL’dir. Kuraklık koşullarına rağmen Hamzabey Barajı’nın varlığı, Elazığ’ın su güvenliği açısından kritik bir role sahip olup olası su krizlerini önlemede de temel bir altyapı görevi görmektedir. Bu tür kritik altyapı yatırımları, kısa vadeli kuraklık dönemlerinden bağımsız olarak ülkenin stratejik su yönetimi için vazgeçilmezdir.Elazığ içme suyu ihtiyacını karşılamak üzere alternatif olarak Elazığ-Maden Hatunköy Barajı planlaması yapılmış olup proje çalışmaları devam etmektedir. Bununla birlikte Elazığ Uluova YAS kuyularından da faydalanılarak Elazığ ilinin içme suyu ihtiyacı karşılanmaktadır. Ayrıca DSİ tarafından yürütülecek Fırat Havzası Master Planlama çalışmaları kapsamında su kaynakları ile alternatif içme suyu kaynakları araştırılmaktadır. Elazığ ilinin münbit tarım arazilerinin sulanması ve kuraklık sonucu gıda arzında yaşanabilecek olumsuz etkilerin en az seviyeye düşürülebilmesi için sulama tesisleri inşa edilmiş olup inşaat, planlama ve proje süreci devam eden de birçok sulama tesisi bulunmaktadır.”
GÜRSEL EROL: “ENDİŞELERİMİZ HAKLI ÇIKTI”
CHP Elazığ Milletvekili Gürsel Erol ise yaptığı açıklamayla Bakanlığın verdiği yanıtları eleştirdi. Projeyle ilgili hataların üstlenilmesi yerine sorunun ve çözümün farklı kurumlara aktarılmaya çalışıldığını belirten Erol, sorun çözülene kadar sürecin takipçisi olacağını vurguladı. Milletvekili Erol’un açıklaması ise şu şekilde: “Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından tarafıma verilen yazılı soru önergesi cevabı, ne yazık ki Elazığ kamuoyunun yıllardır dile getirdiği endişeleri gidermek bir yana, bu endişelerin ne kadar haklı olduğunu bir kez daha ortaya koymuştur. Hamzabey Barajı yapılırken, dönemin siyasetçileri ve yetkilileri tarafından bu barajın Elazığ’ın 40–50 yıllık içme suyu ihtiyacını karşılayacağı, şehrin su sorununu kökten çözeceği yönünde sayfa sayfa açıklamalar yapılmış, bu iddia yalnızca yerel düzeyde değil, bizzat Cumhurbaşkanı’na da ifade ettirilerek kamuoyuna sunulmuştur. Elazığ halkı bu sözlere güvenmiş, bu projeye bu nedenle sahip çıkmıştır.Ancak bugün Tarım ve Orman Bakanlığı’nın verdiği resmi cevap, o gün verilen bu iddialı beyanlarla açık bir çelişki içindedir.Bakanlığın kendi verilerine göre Hamzabey Barajı’nın doluluk oranı: 2021 yılında %0,5, 2025 yılında ise yalnızca %1,1’dir.Aradan geçen yıllara, yapılan enjeksiyon çalışmalarına, iyileştirme ihalelerine ve harcanan milyarlarca liraya rağmen, baraj bugün hâlâ Elazığ’ın içme suyu ihtiyacını karşılayabilecek durumda değildir. Bakanlık ayrıca Tarhana Çayı’ndan Hamzabey Barajı’na ilave su aktarımını çözüm olarak sunmaktadır. Ancak bu aktarımın Tarhana Havzası’ndaki tarım alanlarına, çiftçiye ve bölgenin gelecekteki su ihtiyacına etkilerine dair kamuoyuna sunulmuş şeffaf bir risk analizi bulunmamaktadır. Bir sorunu çözmek adına başka bir alanın riske atılması kabul edilemez.Bu nedenle Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü başta olmak üzere ilgili tüm kurumlar; Hamzabey Barajı’nın mevcut durumu, Yapılan risk analizleri, Alınan ve alınması planlanan önlemler, Barajın Elazığ’ın içme suyu geleceğindeki gerçek rolü konusunda kamuoyunu açık, net ve şeffaf biçimde bilgilendirmek zorundadır. Elazığ’ın su meselesi günü kurtarmaya yönelik açıklamalarla değil, gerçekçi, bilimsel ve hesap verebilir bir anlayışla ele alınmalıdır. Bu sürecin takipçisi olmaya devam edeceğim.
